Ako na starijim mapama, tablama ili u pričama starijih Zlatiboraca naiđete na ime „Partizanske Vode”, nemojte tražiti izletište u šumi — reč je o starom zvaničnom imenu samog naselja Zlatibor. Iza tog imena krije se potresna priča iz Drugog svetskog rata.
Od Kulaševca do Zlatibora
Naselje u srcu planine menjalo je ime nekoliko puta. Prvobitni zaselak zvao se Kulaševac. Posle posete kralja Aleksandra Obrenovića 1893. godine izvor, a s njim i mesto, dobija ime Kraljeva Voda; uz izvor je podignuta Kraljeva česma. Godine 1946. mesto je preimenovano u Partizanske Vode, a od devedesetih godina 20. veka zvanično nosi ime Zlatibor, po planini. Kraljeva česma i danas je jedan od spomenika koje Turistička organizacija Zlatibor navodi u naselju.
Zašto baš Partizanske Vode
Ime iz 1946. nije dato po borcima koji su se ovde odmarali, kako se ponekad pogrešno prepričava. Krajem novembra i početkom decembra 1941, tokom sloma Užičke republike, nemačke jedinice su na Zlatiboru pobile više od stotinu ranjenika Centralne partizanske bolnice Užičke republike — teške ranjenike ostavljene pri povlačenju. Centralna bolnica Užičke republike bila je na Palisadu; ranjenici su streljani na Kraljevim vodama i Palisadu. Natpis na kripti pominje sto teških ranjenika, a sto pedeset je ukupan broj boraca koji u njoj počivaju. Naselje je pet godina kasnije ponelo ime u njihov spomen.
Spomenik streljanim partizanima
Na Šumatnom brdu, koje se zove i Glavudža, danas stoji beli kameni obelisk visok 10 metara, podignut 1967. godine (kosturnica je podignuta još 1961). Autori spomenika su arhitekta Jovanka Jeftanović i vajarka Ana Bešlić, a na obelisku su uklesani stihovi Vaska Pope: „Ne dam ovo sunce u očima, ne dam ovo hleba na dlanu.” U kripti ispod spomenika počivaju posmrtni ostaci boraca streljanih 1941. na Kraljevim vodama i Palisadu i boraca poginulih na ovom području u Drugom svetskom ratu.
Spomenik je slobodan za obilazak tokom cele godine — mesto gde se turistička razglednica Zlatibora susreće sa ozbiljnom istorijom.
Kako posetiti
Spomenik je na Šumatnom brdu iznad naselja; do njega vodi uređena i osvetljena staza, omiljeno šetalište turista i meštana, pa je obilazak moguć i uveče. Pored spomenika prolazi i označena staza „Centar – Čuker (Čigota)” sa Kraljevog trga, opisana u vodiču kroz pešačke staze. Ta staza od Kraljevog trga ide preko Šumatnog brda i Gajeva do vrha Čuker, pa spomenik možete obići i na početku duže šetnje. Za eventualne komemorativne programe raspitajte se kod Turističke organizacije Zlatibor. Ako vas zanima šire istorijsko nasleđe kraja, pogledajte i Muzej „Staro selo” u Sirogojnu ili istoriju izletišta Vodice — još jednog mesta koje čuva sećanje na početke zlatiborskog turizma.
