Ako ste ikada pokušali da se dogovorite sa nekim „gde se nalazimo na Zlatiboru”, verovatno ste naleteli na zabunu: jedni kažu Kraljeve vode, drugi Partizanske vode, treći prosto centar. Nazivi na Zlatiboru su živa istorija — menjali su se sa državama, ratovima i modom, a neki se i dan-danas pogrešno prepisuju u vodičima i na mapama. Evo malog rečnika zlatiborskih imena, uz objašnjenje šta je šta i gde se to nalazi.
Kulaševac, Kraljeva Voda, Partizanske Vode, Zlatibor — jedno mesto, četiri imena
Naselje koje se danas zove prosto Zlatibor (na oko 1.000 m nadmorske visine, u opštini Čajetina) tokom istorije je nosilo nekoliko imena. Prvo je bilo Kulaševac, pa Kraljeva Voda od 1893, zatim Partizanske Vode od 1946, i konačno Zlatibor tokom devedesetih godina. Zato ćete u starijoj literaturi i na razglednicama naći „Kraljeve vode” kao istorijski naziv centra — to nije neko drugo mesto, to je isti onaj plato oko jezera po kome danas šetate.
Ime iz 1946. nije bilo slučajno. Dato je u spomen na više od stotinu partizanskih ranjenika koje su nemačke jedinice streljale krajem 1941, posle sloma Užičke republike. Na Šumatnom brdu iznad naselja nalazi se i Spomenik streljanim partizanima — beli kameni obelisk visok 10 m, podignut 1967, sa kriptom u kojoj su posmrtni ostaci i stihovima Vaska Pope; kosturnica na tom mestu postoji od 1961.
Zašto „izlet na Partizanske vode” nema smisla
Ovo je česta greška na internetu: opisi „izletišta Partizanske vode” sa izvorima, klupama i stazama nekoliko kilometara od centra. Takvo izletište ne postoji — Partizanske vode su bivši naziv samog naselja Zlatibor. Ako vam neko preporuči „vožnju do Partizanskih voda”, odgovor je: već ste tamo.
Tornik, Čigota, Brijač — i zašto Murtenica nije vrh
Najviši vrh Zlatibora je Tornik (1.496 m) i to je jedini vrh koji sme da nosi tu titulu. Drugi po visini je Brijač (1.480 m), a treća je Čigota (1.422 m) — dakle Čigota nije najviša, mada se često tako navodi.
Murtenica je pak najveći masiv Zlatibora, a ne vrh. Pruža se jugoistočnim i južnim delom planine, od Čigote do reke Uvac, a lokalno je zovu „Gornji Zlatibor”. Najviši vrh masiva je upravo Brijač, a sama Murtenica je najšumovitiji deo Zlatibora, sa borovom i brezovom šumom, pašnjacima i proplancima. Većim delom pripada opštini Nova Varoš, iako je do 1958. bila u opštini Čajetina.
Obadovo brdo, Obudojevica i „Obudovica vrh”
Ovde se mešaju tri slična imena. Obudojevica (javlja se i kao Obadovica ili Obudovica) je gradska četvrt naselja Zlatibor, a isto ime nosi i rečica koja se uliva u Crni Rzav; potok Obudovica hrani i jezero u centru. Vidikovac se zove Obadovo brdo — do njega vodi TO staza od Kraljevog trga, duga 6 km u jednom pravcu i srednje zahtevna, čijih je poslednjih 500 m utabana prirodna staza. Naziv „Obudovica vrh” za taj vidikovac ne postoji.
Još nekoliko imena koja se često pogrešno koriste
- Stopića pećina nosi ime po zaseoku Stopići — sela „Stopić” nema.
- Šargan je planinski prevoj između Kremne i Vitasa, a ne selo ni vrh; voz Šarganske osmice ide do stanice Šargan Vitasi.
- Mećavnik je brdo u Mokroj Gori na kome je Drvengrad, a ne selo.
- Zlatarsko jezero kod Kokinog Broda je na planini Zlatar, ne na Zlatiboru, iako ćete ga proći na putu ka moru.
- Branešci su selo podno Obadovog brda; u nominativu je „Branešci”, ne „Branešće”.
